Terry Pratchett – Maskerade (1995)

Maskerade is een andere Discworld roman, met twee heksen uit Wyrd sisters. Zij zoeken een derde heks, maar de uitverkorene Agnes wil liever zingen en verhuist naar de hoofdstad Ankh-Morpork om daar in het Opera Huis te gaan zingen. Daar vindt ze het complete Phantom of the Opera verhaal inclusief een Christine die bijna te dom is om te praten. Aangezien Agnes ‘iets’ dikker is dan Christine, vindt iedereen dat Agnes niet op het podium mag. Inplaats daarvan mag ze zingen achter het gordijn. Het spreekt natuurlijk vanzelf dat de twee andere heksen haar helpen met oplossen van het verhaal.
Vermakelijk, evenals Wyrd sisters. Iets minder met toneel te maken, maar het operaverhaal maakt veel goed. De Britse humor blijft in stand.

Terry Pratchett – Maskerade. 1995

Terry Pratchett – Wyrd sisters (1988)

Terry Pratchett is vooral beroemd om zijn Discworld boeken, komische fantasy-verhalen. De ‘Discworld’ zelf is een platte schijf die rust op de ruggen van vier olifanten die weer op de rug van een gigantische schildpad staan.

Wyrd Sisters

Wyrd sisters gaat over drie heksen in het koninkrijk van Lancre. De koning van Lancre wordt vermoord en zijn zoon wordt ondergebracht bij de eigenaar van een theatergroep. De theatergroep brengt stukken die worden geschreven door een dwerg, Hwel. Hwel leent regelmatig van Shakespeare, vooral uit Hamlet en Macbeth. Tomjon, de verloren zoon, twee jaar oud als zijn vader wordt vermoord, spreekt de eerste tijd alleen in volzinnen uit toneelstukken. De heksen zorgen ervoor dat door magie het hele koninkrijk vijftien jaar in tijd overslaat, zodat de rechtmatige koning de troon kan bestijgen.

Het spreekt vanzelf dat Tomjon na vele avonturen op de troon terugkeert, hetgeen hij absoluut niet wil. Door toedoen van de heksen komt iemand anders op de troon die dat wel wil. Tomjon kan terugkeren naar zijn theater.
Het is een humoristisch boek, maar je moet zeker Britse humor waarderen, anders kan je dit boek wel overslaan. De theaterachtergrond is humoristisch en heeft een duidelijk basis in de zestiende-eeuwse Engelse theaterachtergrond.

Theater in romans – The sea the sea

The sea, the sea, door Dame Iris Murdoch, heeft de prestigieuze Booker Prize gewonnen in 1978 en wordt in diverse besprekingen een meesterwerk genoemd. Dit verhaal over een acteur kon mij helaas absoluut niet bekoren. Onderstaande bespreking is dan ook grotendeels door anderen gemaakt

Charles Arrowby, gepensioneerd acteur en regisseur denkt zijn leven, en dat van anderen, op eenzelfde manier te kunnen regisseren als hij het altijd in het theater heeft gedaan. Hij kwam voor rust en bezinning naar de zee maar het werd een periode van obsessie, manipulatie en ik-gerichtheid. Pas tegen het einde van het boek is hij in staat meer afstand te nemen en zichzelf te zien als de persoon die hij is geworden. Het boek is geschreven van uit het gezichtspunt van Arrowby. Dat werkt voor mij ook niet helemaal aangezien de man bijzonder met zichzelf is ingenomen.

Besprekingen op Wikipedia en Literary Encyclopedia.

Iris Murdoch, The sea, the sea. Penguin, 1978.

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.

P.D. James – The skull beneath the skin (1982)

Cordelia Gray, een jonge privé-detective wordt ingehuurd om actrice Clarissa Lisle te beschermen tegen doodsbedreigingen. Lisle zal een opvoering doen van The duchess of Malfi op Courcy Island bij de kust van Dorset. Deze opvoering moet doorgang vinden ondanks de doodsbedreigingen waar de actrice bang voor is.

Als Cordelia op het eiland aankomt blijkt dat de andere mensen in het gezelschap allemaal hun redenen hebben om Clarissa Lisle helemaal niet aardig te vinden. Het is een egocentrische, zeer onsympathieke dame. Ondanks Cordelia’s bescherming wordt Clarissa vermoord. Later blijkt dat ze is vermoord door haar stiefzoon. Ze probeerde de zeventienjarige jongen te verleiden, deze wees haar af waarop ze hem belachelijk maakte en hij haar in woede doodde. Haar gezicht wordt vervolgens ingeslagen door de eigenaar van het kasteel waarin ze logeren en deze man helpt de stiefzoon de moord te verbergen. Later overlijdt ook de stiefzoon, tot zelfmoord aangezet door de kasteeleigenaar.

Voor een detective is het boek onbevredigend. Duidelijk wordt wie de moordenaar is en waarom de moord is gepleegd, maar de bewijzen zijn er niet en de kasteeleigenaar zal bijvoorbeeld nooit berecht worden. Het is wel een goed boek. P.D. James wordt als opvolger van Agatha Christie gezien.

De theaterconnectie is duidelijk in de egocentrische, onsympathieke actrice Clarissa Lisle die alleen maar oog heeft voor haar eigen carrière. Overigens wordt er geen flinter geacteerd in het boek. Het stuk wordt – door de dood van de hoofdrolspeelster – niet opgevoerd. Repetities worden éénmaal beschreven.

Theater in romans – Gala

Gala is het boekenweekgeschenk van 2003.

Meija, een jonge actrice, krijgt een verhouding met Panc, haar agent. Hij gaat na een korte tijd dood aan een hersentumor. Het boek vertelt van de verhouding van Meija met Panc en haar vriend Fräser. Ook krijg je een acteurswereld met zweverige films te zien die overal in Europa worden geproduceerd. Meija vertelt het verhaal in feite aan haar vader.

Het hoogtepunt van het verhaal is het gala waarop het vijftienjarig bestaan van ‘Mijn Mensen’, het agentschap van Panc, wordt gevierd. Dit gala vindt plaats na de dood van Panc en hier worden door Elaine, zijn weduwe, cadeaus uitgedeeld aan iedereen die met Panc te maken had, behalve aan Meija. Elaine weet dat ze een verhouding had met haar man. In haar woede hierover maakt Meija op het hoogtepunt van het feest alle roddels van het bedrijf bekend. Het is een bijzonder grappig moment in het boek. Ik heb het boekje jaren geleden al een keer gelezen, maar het blijft leuk.

Gala / Ronald Giphart. Amsterdam : Uitgeverij Podium. (Boekenweekgeschenk)
ISBN 90-774336-82-5

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.

Harry Mulisch – Het theater de brief en de waarheid: een tegenspraak (2000)

In 1987 behoorde Jules Croiset tot de personen die de opvoering van Het vuil, de stad en de dood van Rainer Werner Fassbinder in Nederland trachtten te verhinderen. Hij ging hierbij zover dat hij dreigbrieven schreef, en zijn eigen ontvoering in scène zette. Over de gebeurtenissen schreef hij het boekje Met stomheid geslagen (1989). Harry Mulisch schreef over dezelfde afffaire het boekenweekgeschenk Het theater, de brief en de waarheid (2000). Dat boek inspireerde Freek de Jonge tot zijn voorstelling De conferencier, het boekenweekgeschenk en de leugen.

Dit boekenweekgeschenk belicht de situatie van Herbert en Magda Althans.
In het eerste deel wordt de crematieplechtigheid van Magda beschreven, waarbij haar man Herbert bekent de beruchte dreigbrief te hebben beschreven. Het is gedetailleerd beschreven, Felix die het verhaal vertelt heeft bij de crematie een band mee laten lopen. Hij heeft opdracht gekregen een ‘dramatische monoloog’ te schrijven en dacht daarbij aan deze dramatische crematie.

Het tweede deel wordt verteld door Vera die dezelfde opdracht heeft gekregen, maar het verhaal vertelt van Herberts crematie, waarbij Magda bekent de brief te hebben geschreven. Dit is minder gedetailleerd, zij heeft geen band laten meelopen.
Interessant, de situatie van Jules Croiset was natuurlijk vreemd om het zacht te zeggen. Het boekje wordt geschreven als een soort monoloog, eerst door Herbert, vervolgens door Magda.

Theater in romans – Het rookoffer

Het rookoffer is het boekenweekgeschenk van 1987. Tessa de Loo vertelt in omgekeerde chronologische volgorde het verhaal van de verhouding tussen lerares Frans Barbara Rozemeyer en eindexamenleerling Guido Maenhout. De verhouding is tot mislukken gedoemd omdat deze niet geaccepteerd wordt door de buitenwereld. Guido gaat toch zijn eigen weg na zijn eindexamen en Barbara raakt haar baan kwijt.
De toneelconnectie: Guido gaat naar de toneelschool na zijn middelbare school en voert ook eindeloos stukjes op voor Barbara.
Beetje mager dus, maar genoeg.
Het boek is interessant genoeg door de aparte opzet.

Het rookoffer

Tessa de Loo, Het rookoffer. CPNB, 1987. (Boekenweekgeschenk)
ISBN 90-700-6660-2

Timothy Findley – Spadework (2001)

Spadework vertelt het verhaal van een Canadese acteur, Griffin (Griff), getrouwd met Jane, vader van de zevenjarige Will. Ze wonen in Stratford, Ontario waar elk jaar een Shakespeare festival plaatsvindt.
In het begin van het verhaal gaat de tuinier met zijn spade dwars door de telefoonlijn heen, daarmee cruciale telefoontjes blokkerend. Griff had zijn regisseur Jonathan Crawford moeten antwoorden of hij mee zou gaan in een homoseksuele verhouding.
Crawford weigert hem goede rollen om hem zover te krijgen. Griff geeft uiteindelijk toe en gaat weg bij Jane. Hij vertelt haar niet over Jonathan.
Het verhaal is niet alleen zijn verhaal, maar ook het verhaal van Jane die verliefd wordt op de man die de telefoonlijn komt repareren en deze uiteindelijk naakt fotografeert.
Een tweede telefoontje wordt geblokkeerd door de gebroken lijn waardoor uiteindelijk twee moorden plaatsvinden.
De schrijver is Canadees, de toneelwereld is Canadees. Ik wist niet dat ook in Canada een plaats is die Stratford heet en dat daar een Shakespearefestival is. Het is een interessant boek en goed leesbaar. Het wordt uit drie gezichtspunten verteld. Het wordt begonnen door Jane, Griff vertelt een deel van het verhaal en ook Mercy Bowman, de huishoudster. Qua personages is het goed uitgewerkt, qua verhaal is het vrij ingewikkeld. Het draait niet alleen om Griff, maar ook om zijn vrouw, zijn zoon, de huishoudster, en nog wat personages. Goed je hoofd bijhouden dus.

Timothy Findley – Spade Work. 2001

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.

Philip Gooden – The pale companion (2002)

The Pale Companion is een ‘Shakespearean murder mystery’ met Nick Revill in de hoofdrol. Hij is acteur in een theatergroep

De groep gaat voor hun beschermheer Lord Elcombe Midsummer Night’s Dream van William Shakespeare opvoeren. De oudste zoon van Lord Elcombe gaat trouwen met de dochter van een rijke koopman. Adel ontmoet geld. Het huwelijk gaat niet door omdat Lord Elcombe wordt vermoord en zijn oudste zoon is de eerste verdachte. Nick is de eerste die het niet vertrouwt en samen met Adam Fielding, een bekende van de familie en een gerechtsdienaar, lost hij de misdaad op die natuurlijk heel wat meer omvat dan een simpele moord. Want voor het boek uit is, zijn er nog wat moorden gepleegd.

Als thriller te verwaarlozen, het is iets te veel een imitatie van Hercule Poirot met zijn trouwe hulpje, maar wel leuk voor het theaterleven zoals dat in de zeventiende eeuw in Engeland is. Theatergroepen hebben beschermheren waarvoor ze ook moeten werken. De vrouwenrollen worden gespeeld door mannen. De acteurs moeten diverse rollen kennen. De stukken worden ook in de buitenlucht gespeeld.
Leuk om te lezen.
Philip Gooden heeft meer thrillers geschreven met Nick Revill in de hoofdrol.

Edward Marston en Philip Gooden

Beiden serieschrijvers en toevallig nog van het zelfde genre ook.

Edward Marston

Edward Marston schrijft de Nicholas Bracewell series: Nicholas Bracewell is de hoofdpersoon van detectives, geplaatst in de tijd van Elizabeth. Hij is stagemanager van de Westfield’s Men, een theatergezelschap. De volgende titels kunnen ook op de lijst:
The Queen’s Head; The Merry Devils; The Trip to Jerusalem; The Nine Giants; The Mad Courtesan; The Silent Woman; The Roaring Boy; The Laughing Hangman; The Fair Maid of Bohemia; The Wanton Angel; The Devil’s Apprentice; The Bawdy Basket; The Vagabond Clown; The Counterfeit Crank; The Malevolent Comedy; The Princess of Denmark.

Philip Gooden

Philip Gooden schrijft de ‘Shakespearean murder mysteries’ met in de hoofdrol Nick Revill, acteur in een rondreizende groep. Ik ben nu bezig in The pale companion, maar de volgende titels kunnen er ook bij:
That Sleep of Death (2000); Death of Kings (2001); The Pale Companion (2002); Alms for Oblivion (2003); Mask of Night (2004); An Honourable Murder (2005); The Salisbury Manuscript (2008).