Theater in romans – The Garrick year

Emma Evans is getrouwd met David, een egocentrische acteur die een baan heeft aangenomen bij een provinciaal theaterfestival. Ze moeten met hun twee kinderen verhuizen naar de provincie. David heeft het best naar zijn zin, maar Emma verveelt zich en begint een verhouding met Wyndham Farrar, de regisseur die verbonden is aan het festival. Later blijkt dat ook David een verhouding heeft met Sophy Brent, een jonge actrice.
De titel – Garrick year – slaat op de naamgever van het festival. De vrouw die het festival financiert, mw. Van Blerke is een nakomeling van Garrick, een acteur.
Het Garrick jaar is voor Emma belangrijk als een manier om haar leven te herdefiniëren.
Het gaat in dit boek meer om de relaties tussen Emma en David en hun minnaars, dan om toneel, maar toch is het leuk om te lezen hoe het eraan toeging. David moet twee stukken tegelijk repeteren.

Margaret Drabble, The Garrick year. 1964

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.

Theater in romans – Symphony

Dit is een boek over de Franse componist Hector Berlioz en de Ierse actrice Harriet Smithson. Harriet kwam met een groep acteurs naar Parijs in 1827 om daar Shakespeare op te voeren. Berlioz zag haar optreden en was meteen totaal verliefd op haar. Pas vijf jaar later ontmoeten ze elkaar en trouwen ze.
Het begin van het boek handelt over hun beider levens voor ze elkaar ontmoeten en is best aardig, maar ongeveer over de helft heen begint het minder te worden. Het is niet echt makkelijk te lezen en ik persoonlijk vond het niet heel interessant. Ik heb het uitgehouden tot ze elkaar ontmoeten en toen vond ik het wel goed.
Interessanter voor mijn doel is de beschrijving van het toneelleven dat Harriet Smithson leidt tot ze Hector ontmoet. Want ook in dit boek zijn er weer aanwijzingen dat toneelspelers in die tijd (begin 19e eeuw) vele toneelstukken moesten leren in hoog tempo en dat er soms maar een paar dagen werd gespeeld. Wel iets herkenbaars: Harriet Smithson was zeer bekend en zeer geliefd en had vele fans. Berlioz was duidelijk een grote fan.

Jude Morgan, Symphony. Headline Review, 2006.

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.

Rien Broere – De voorstelling (1998)

Het leuke van een project als dit is dat je veel, heel veel boeken leest die je anders nooit zou lezen. Ze vallen af en toe nog mee ook.
Grimeur Wessel Mioch krijgt een rol in een populaire soapserie. Hij heeft veel succes als zijn personage Hans Gelderblom maar begint persoon en personage, waan en werkelijkheid door elkaar te halen. Zijn vrouw Anna kent hem niet meer.
Als het personage Hans Gelderblom ontmoet hij de ontspoorde scholier Freddie die aan de zelfkant van het bestaan leeft. Hij gaat mee met Freddie, onder andere op een rooftocht bij een bejaard echtpaar.
Hij wil een solovoorstelling op toneel maken, waarschijnlijk om zich beter te voelen dan de soapacteur die hij op dat moment is, maar is eigenlijk heel tevreden met zijn succes als soapacteur. Op het laatst is de solovoorstelling het kunstmatige centrale punt in zijn leven, naast de voorstelling die zijn eigen leven is geworden.
Ik vond het geen slecht boek, nog geloofwaardig ook. Een plotselinge omschakeling naar succes lijkt me moeilijk.

Rien Broere, De voorstelling (1998)

Films en theater: Das Leben der Anderen

Naast het project over Theater in romans begin ik nu een ander project: films die over theater gaan of waarin theater een belangrijke rol speelt. In 2006 is Das Leben der Anderen uitgekomen. De film heeft de KPN Publieksprijs van het ‘International Film Festival Rotterdam gewonnen.

Het verhaal

Het is over met de Ostalgia. Het wás vroeger niet beter in Oost-Duitsland. Vroeger, in 1984, toen honderdduizend werknemers en tweehonderdduizend informanten van de Staatssicherheit (Stasi) waakten tegen de geringste schijn van ondermijning van de socialistische heilstaat. Toen het leven werd geregeerd door angst, middelmaat, kleurloosheid en corruptie.
Het verhaal ontwikkelt zich als een thriller. Toneelschrijver Georg Dreyman (Sebastian Koch) wordt door de onkreukbare bureacraat, Stasi-kapitein Gerd Wiesler (Ulrich Mühe), dag en nacht gadegeslagen. Tijdens zijn surveillance wordt Wiesler langzaam maar onherroepelijk het leven van de ander ingezogen. Hij luistert naar de muziek waar Dreymann van houdt, bemint in gedachten diens vriendin Christa-Maria op wie hij heimelijk verliefd is en voelt zich ongelukkig als er ruzie is.

Regie: Florian Henckel von Donnersmarck
Met: Ulrich Mühe, Martina Gedeck, Sebastian Koch, Ulrich Tukur, Thomas Tieme.

In 2007 heeft de film een Oscar gewonnen voor beste buitenlandse film.

De lijst voor dit project is hier te vinden.

Helen Dore Boylston – Carol boeken

Allemaal jeugdsentiment. Bij het opruimen van een kast kwam ik jeugdboeken tegen, die ik heel veel jaren terug met veel plezier heb gelezen. Carol in het zomertheater, Carol naar Broadway, Carol op tournee, boeken over een veelbelovende jonge Amerikaanse toneelspeelster die van alles meemaakt op toneelgebied. De Nederlandse edities zijn trouwens enigszins verwarrend. Voor zover ik kan nagaan is één deel nooit vertaald, namelijk Carol Goes Backstage. En mijn zomertheater is een vertaling van Carol in Repertory, wat ik weer nergens kan vinden, maar wel Carol Plays Summer Stock. De boeken zijn drie delen van een vierdelige serie namelijk Carol Goes Backstage (1941), Carol Plays Summer Stock (1942), Carol on Broadway (1944), Carol on Tour (1946).
De boeken zijn gedateerd, ze spelen rond de Tweede Wereldoorlog, maar blijven leuk. Of ze echt een realistisch beeld geven van de Amerikaanse toneelwereld weet ik niet, daarvoor ken ik het niet genoeg.Carol

Helen Dore Boylston heeft niet alleen deze serie geschreven, maar ook de serie met de verpleegster Sue Barton. Deze boeken ben ik ook tegengekomen in mijn jeugdboeken en heb ik met veel plezier gelezen.

Theater in romans – Hoogste tijd

Jawel, ‘Romans en Toneel’ is nu twee maal in Haghespel gepubliceerd, elke keer twee boeken, dus ik moet weer bij gaan lezen.

Het verhaal

Harry Mulisch, Hoogste tijd, is het verhaal van Uli Bouwmeester. Uli is een oude uitgerangeerde variété-artiest die door het Auteurstheater wordt gevraagd een rol in het stuk Noodweer te vervullen. Het is een toneelstuk in een toneelstuk over de toneelspeler Pierre de Vries die zijn laatste rol speelt als Prospero, in The Tempest. Uli speelt de rol van Pierre.
Het boek vertelt over de repetitieperiode van het stuk en Uli’s rol en gevoelens daarin. Door een paar onhandige opmerkingen tegen een Joodse presentator van een tv-programma komt uit dat hij fout is geweest in de oorlog, maar het wordt niet tegen hem gehouden.
Het boek is in vijf bedrijven ingedeeld. Het deed me ontzettend aan een ander boek denken: Jan van der Mast, Mijn Hamlet, hetgeen waarschijnlijk betekent dat Van der Mast Mulisch heeft gelezen. Zo zie je maar weer, geen enkel boek is origineel.

Harry Mulisch, Hoogste tijd. De Bezige Bij, 1985.
Lees vooral de uitgebreide bespreking van Sini, die dit boek veel beter heeft gelezen dan ik.

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.

Films en theater

Tijd voor een extra project: films die over theater gaan of waarin theater een belangrijke rol speelt. Hier is de lijst:

After the rehearsal (1984)
Film van Ingmar Bergman met Erland Josephson [et al.].

An awfully big adventure (1995)
Film met Alan Rickman en Hugh Grant naar een roman van Beryl Bainbridge.

Being Julia (2004)
Film met onder andere Annette Bening naar een roman van W. Somerset Maugham. (Theatre, 1937).

The Dresser (1983)
Film met Albert Finney en Tom Courtenay naar het toneelstuk van Ronald Harwood.

Das Leben der Anderen (2006)
Duitse film van schrijver en regisseur Florian Henckel von Donnersmarck.

Molière (1978)
Franse film onder regie van Ariane Mnouchkine.

Noises off (1992)
Film met onder andere Michael Caine en John Ritter naar het toneelstuk van Michael Frayn.

Shakespeare in Love (1998)
Film met onder andere Joseph Fiennes en Gwyneth Paltrow die speelt in het Engeland van Elizabeth I, een majestueuze rol van Judi Dench. Voor die tien minuten kreeg ze een Oscar.

To be or not to be (1985)
Film met Mel Brooks, Anne Bancroft en Tim Matheson.

Het is work in progress. Mijn bedoeling is dat de lijst gaat groeien. Tips zijn van harte welkom.

Theater in romans – The understudy

Dit is de tweede keer dat ik over dit boek schrijf, want dit keer heb ik hem gelezen en het is inderdaad een ongelooflijk grappig boek. Stephen C. McQueen, vooral de C. erbij om hem niet te verwarren met zijn beroemde naamgenoot, is de understudy van Josh Harper, een over het paard getilde jonge talentvolle acteur. Stephen’s grootste succes is Sammy, the squirrel. Josh is de ster van Mad, Bad, and Dangerous to Know, een stuk over Lord Byron. Hij heeft één groot nadeel, hij is nooit ziek. Stephen krijgt uiteindelijk de kans om Josh te vervangen. Maar voor die tijd moet hij eerst ober spelen op de verjaardag van Josh en legt hij het aan met Nora, de vrouw van Josh.

David Nicholls – The Understudy. – London: Hodder and Stoughton, 2005.
ISBN 0-340-73489-2

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.

Twee nieuwe boeken voor theater in romans

Tussendoor wat aanvullingen voor mijn lijst van theater in romans. Want hoe kon ik hem vergeten: het boek van Jan van der Mast, Mijn Hamlet! Ik heb hem zelf nog besproken in Haghespieghel. Het is het uitermate grappige verhaal over een Delftse amateurtoneelgroep die voor een jubileum zich inlaat met de Poolse regisseur Malinowski. Deze wil Hamlet met de groep gaan spelen en voor de rol van Hamlet mag de kleinzoon van één van de leden zich gaan klaarmaken. Hoe een vrijblijvende hobby als toneelspelen kan uitmonden in een tragedie.

Verder las ik in een heel oude Haghespel in een column van Jim Keulemans over een roman van Harry Mulisch: Hoogste Tijd, hetgeen over een toneelgroep gaat die een stuk instudeert. De 78-jarige acteur Uli Bouwmeester, een man met een oorlogsverleden gaat een rol hierin spelen.

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.

Michail Boelgakov – Zwarte sneeuw (1996)

Deze Nederlandse vertaling van dit boek stamt uit 1996. Het oorspronkelijke boek is tussen 1936 en 1937 geschreven, maar is blijkbaar door politieke omstandigheden niet eens officieel verschenen.
Het is het verhaal van Sergej Leontjevitsj Maksoemov, wiens roman Zwarte sneeuw door hem omgewerkt wordt tot toneelstuk. Het geeft een beeld van de Russische toneelwereld. In één van de romanpersonages Ivan Vasiljevitsj is blijkbaar de regisseur en toneeltheoreticus Konstantin Stanislavski te herkennen.
Te lezen voor eigen risico, het was naar mijn smaak te Russisch en te traag, ik ben er niet doorheen gekomen.

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.