Harry Mulisch – Het theater de brief en de waarheid: een tegenspraak (2000)

In 1987 behoorde Jules Croiset tot de personen die de opvoering van Het vuil, de stad en de dood van Rainer Werner Fassbinder in Nederland trachtten te verhinderen. Hij ging hierbij zover dat hij dreigbrieven schreef, en zijn eigen ontvoering in scène zette. Over de gebeurtenissen schreef hij het boekje Met stomheid geslagen (1989). Harry Mulisch schreef over dezelfde afffaire het boekenweekgeschenk Het theater, de brief en de waarheid (2000). Dat boek inspireerde Freek de Jonge tot zijn voorstelling De conferencier, het boekenweekgeschenk en de leugen.

Dit boekenweekgeschenk belicht de situatie van Herbert en Magda Althans.
In het eerste deel wordt de crematieplechtigheid van Magda beschreven, waarbij haar man Herbert bekent de beruchte dreigbrief te hebben beschreven. Het is gedetailleerd beschreven, Felix die het verhaal vertelt heeft bij de crematie een band mee laten lopen. Hij heeft opdracht gekregen een ‘dramatische monoloog’ te schrijven en dacht daarbij aan deze dramatische crematie.

Het tweede deel wordt verteld door Vera die dezelfde opdracht heeft gekregen, maar het verhaal vertelt van Herberts crematie, waarbij Magda bekent de brief te hebben geschreven. Dit is minder gedetailleerd, zij heeft geen band laten meelopen.
Interessant, de situatie van Jules Croiset was natuurlijk vreemd om het zacht te zeggen. Het boekje wordt geschreven als een soort monoloog, eerst door Herbert, vervolgens door Magda.

Theater in romans – Het rookoffer

Het rookoffer is het boekenweekgeschenk van 1987. Tessa de Loo vertelt in omgekeerde chronologische volgorde het verhaal van de verhouding tussen lerares Frans Barbara Rozemeyer en eindexamenleerling Guido Maenhout. De verhouding is tot mislukken gedoemd omdat deze niet geaccepteerd wordt door de buitenwereld. Guido gaat toch zijn eigen weg na zijn eindexamen en Barbara raakt haar baan kwijt.
De toneelconnectie: Guido gaat naar de toneelschool na zijn middelbare school en voert ook eindeloos stukjes op voor Barbara.
Beetje mager dus, maar genoeg.
Het boek is interessant genoeg door de aparte opzet.

Het rookoffer

Tessa de Loo, Het rookoffer. CPNB, 1987. (Boekenweekgeschenk)
ISBN 90-700-6660-2

Timothy Findley – Spadework (2001)

Spadework vertelt het verhaal van een Canadese acteur, Griffin (Griff), getrouwd met Jane, vader van de zevenjarige Will. Ze wonen in Stratford, Ontario waar elk jaar een Shakespeare festival plaatsvindt.
In het begin van het verhaal gaat de tuinier met zijn spade dwars door de telefoonlijn heen, daarmee cruciale telefoontjes blokkerend. Griff had zijn regisseur Jonathan Crawford moeten antwoorden of hij mee zou gaan in een homoseksuele verhouding.
Crawford weigert hem goede rollen om hem zover te krijgen. Griff geeft uiteindelijk toe en gaat weg bij Jane. Hij vertelt haar niet over Jonathan.
Het verhaal is niet alleen zijn verhaal, maar ook het verhaal van Jane die verliefd wordt op de man die de telefoonlijn komt repareren en deze uiteindelijk naakt fotografeert.
Een tweede telefoontje wordt geblokkeerd door de gebroken lijn waardoor uiteindelijk twee moorden plaatsvinden.
De schrijver is Canadees, de toneelwereld is Canadees. Ik wist niet dat ook in Canada een plaats is die Stratford heet en dat daar een Shakespearefestival is. Het is een interessant boek en goed leesbaar. Het wordt uit drie gezichtspunten verteld. Het wordt begonnen door Jane, Griff vertelt een deel van het verhaal en ook Mercy Bowman, de huishoudster. Qua personages is het goed uitgewerkt, qua verhaal is het vrij ingewikkeld. Het draait niet alleen om Griff, maar ook om zijn vrouw, zijn zoon, de huishoudster, en nog wat personages. Goed je hoofd bijhouden dus.

Timothy Findley – Spade Work. 2001

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.

Philip Gooden – The pale companion (2002)

The Pale Companion is een ‘Shakespearean murder mystery’ met Nick Revill in de hoofdrol. Hij is acteur in een theatergroep

De groep gaat voor hun beschermheer Lord Elcombe Midsummer Night’s Dream van William Shakespeare opvoeren. De oudste zoon van Lord Elcombe gaat trouwen met de dochter van een rijke koopman. Adel ontmoet geld. Het huwelijk gaat niet door omdat Lord Elcombe wordt vermoord en zijn oudste zoon is de eerste verdachte. Nick is de eerste die het niet vertrouwt en samen met Adam Fielding, een bekende van de familie en een gerechtsdienaar, lost hij de misdaad op die natuurlijk heel wat meer omvat dan een simpele moord. Want voor het boek uit is, zijn er nog wat moorden gepleegd.

Als thriller te verwaarlozen, het is iets te veel een imitatie van Hercule Poirot met zijn trouwe hulpje, maar wel leuk voor het theaterleven zoals dat in de zeventiende eeuw in Engeland is. Theatergroepen hebben beschermheren waarvoor ze ook moeten werken. De vrouwenrollen worden gespeeld door mannen. De acteurs moeten diverse rollen kennen. De stukken worden ook in de buitenlucht gespeeld.
Leuk om te lezen.
Philip Gooden heeft meer thrillers geschreven met Nick Revill in de hoofdrol.

Edward Marston en Philip Gooden

Beiden serieschrijvers en toevallig nog van het zelfde genre ook.

Edward Marston

Edward Marston schrijft de Nicholas Bracewell series: Nicholas Bracewell is de hoofdpersoon van detectives, geplaatst in de tijd van Elizabeth. Hij is stagemanager van de Westfield’s Men, een theatergezelschap. De volgende titels kunnen ook op de lijst:
The Queen’s Head; The Merry Devils; The Trip to Jerusalem; The Nine Giants; The Mad Courtesan; The Silent Woman; The Roaring Boy; The Laughing Hangman; The Fair Maid of Bohemia; The Wanton Angel; The Devil’s Apprentice; The Bawdy Basket; The Vagabond Clown; The Counterfeit Crank; The Malevolent Comedy; The Princess of Denmark.

Philip Gooden

Philip Gooden schrijft de ‘Shakespearean murder mysteries’ met in de hoofdrol Nick Revill, acteur in een rondreizende groep. Ik ben nu bezig in The pale companion, maar de volgende titels kunnen er ook bij:
That Sleep of Death (2000); Death of Kings (2001); The Pale Companion (2002); Alms for Oblivion (2003); Mask of Night (2004); An Honourable Murder (2005); The Salisbury Manuscript (2008).

Edward Marston – The amoureus nightingale (2001)

Actrice en zangeres Harriet Gow wordt benijdt door elke vrouw uit het Engeland van de zeventiende eeuw, zij is de favoriet van koning Charles II. En juist zij wordt ontvoerd. Ook architect en amateurspeurder Christopher Redmayne is onder de indruk van de dame in kwestie. Hij wordt door de koning opgeroepen om haar op te sporen. In deze historische detective had het slachtoffer net zo goed een ander beroep kunnen hebben. Het ontvoerings- en vervolgens moordverhaal speelt de hoofdrol. Evengoed geeft het korte verslag over Harriet’s optreden een mooi beeld van het toneel in de zeventiende eeuw. Ook in deze tijd komen hysterische fans voor die de actrice in kwestie achtervolgen. Jaloerse collega’s zijn ook aanwezig.

Edward Marston
is tevens de schrijver van de ‘Nicholas Bracewell’ mysteries. De hoofdpersoon van deze serie is stagemanager voor Westfield’s Men, één van de belangrijkste theatergroepen uit de tijd van Elizabeth. Dat zijn nog eens zestien titels voor de lijst.

Terug in de tijd – DOSAST

In het kader van werk in uitvoering hier mijn concept-artikel over DOSAST, een Haagse amateurgroep die jaren terug al zachtjes in slaap is gevallen. T.z.t. wordt dit artikel in Haghespel geplaatst.
Waarom DOSAST? Ik heb maanden terug een oproep in Haghespel geplaatst en daar enkele reacties op gehad, onder andere van Gerard Rotteveel, een vriend van me, die in DOSAST had gespeeld en zei er nog wel wat van te weten.
Verdere reacties zijn natuurlijk altijd welkom.

DOSAST (DOor SAmenwerking STerk)

DOSAST heeft ruim 40 jaar bestaan. De groep, opgericht op 27 juli 1951, beleefde in 1993 zijn laatste voorstelling.
Het was een amateurgroep die als zoveel groepen twee stukken per jaar speelde, onder één regisseur. Harry de Jong was niet alleen de oprichter van de groep, maar ook de vaste regisseur en voorzitter van het bestuur.
Harry Heidt was altijd de inspeciënt en verzorgde ook bij elke voorstelling de techniek. De voorstellingen waren vrijwel altijd in het Congresgebouw. Soms was er dan een nazit in Theater De Poort, maar daar zijn nooit voorstellingen geweest. De laatste jaren waren de voorstellingen in verzorgingstehuizen of in de aula van het VCL of in De Haard, het wijkgebouw in de Copernicusstraat. De groep heeft ook diverse malen aan de CHAT-competitie deelgenomen en daar onder andere met de regie van Harry hoge ogen gegooid. Hij zat ook in het bestuur van de CHAT.

Spelers

De spelers zijn uitgezwermd naar andere verenigingen. Anneke Plus, nu al jaren spelend bij De Gezellen, begon bij DOSAST. Gerard Rotteveel, in 1983 via Dindua bij DOSAST gekomen, ging in 1994 naar Inter Nos en speelt nu bij Operettevereniging ODES. Arthur Lutterman, nu spelend bij TVO, is ook een oud-DOSAST speler.
Verschillende spelers van DOSAST, waaronder Frans en Loes Bleijenga, richtten in 1983 toneelgroep Venster op.
DOSAST is nooit officieel opgeheven. Harry de Jong overleed rond 2000.

Gespeelde stukken (niet volledig)
Een bruid in de morgen van Hugo Claus (november 1979)
Liefde is geen speelgoed van Willem van Boxtel (november 1980)
Ik zie, ik zie wat jij niet ziet van Noël Coward (april 1983)
My fair Lady van Pygmalion (december 1984)
Eigen haard is goud waard van J. Hemmink-Kamp (april 1985)
De kinderen van Eduard van Marc-Gilbert Sauvajon (april 1986)
Getrouwd of niet van Ephraim Kishon (maart 1989)
En krijgen is de kunst van Peter Coke (november 1989)
Miranda van Peter Blackmore (oktober 1991) voor het 40-jarig bestaan
Bloemen voor Barbara van Dick van Maasland (oktober 1992)

Theater in romans – Buigen

Ik had het boek al een tijdje terug opgemerkt in een theaterblad en nu heb ik het dus aangeschaft en gelezen. Voor die luttele 15 euro hoef je het niet te laten.
Het is de roman van een theatermaker over een theatermaker. Buigen is het derde boek van schrijver/regisseur Don Duyns. Hij schreef rond de dertig toneelstukken en is één van de meest gespeelde Nederlandse toneelschrijvers.

De inhoud

Regisseur Sam Molenaar is bezig met zijn voorstelling Het geluk. Enkele weken voor de première loopt zijn hele leven en zijn productie uit de rails. Hij heeft een soort dubbele verhouding met zijn hoofdrolspeelster en probeert van een gegarandeerde flop een succes te maken.
Het boek is sterk geschreven, leest als een trein en geeft een scherp beeld van de theaterwereld, een beeld dat vaak niet zo glanzend is als het lijkt, vooral ook omdat het vooral een beeld geeft van de niet-sterren, de niet-zo-geweldige-stukken, de kleine theatertjes en de ranzige repetitieruimtes. De typeringen van de romanfiguren zijn leuk, tot op het hysterische af.
Een uitgebreide beschrijving van het boek is te vinden op de site van Simon van den Berg, onder andere toneelrecensent van het Parool.

Buigen

Buigen / Don Duyns. – Amsterdam : Uitgeverij Contact, 2007.
ISBN 978-90-254-1744-4

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.

Doris Lessing – Love, again (1995)

Doris Lessing is een geweldige schrijfster waar ik nog niets van had gelezen. Het laatste nieuws: ze heeft de Nobelprijs voor literatuur gewonnen.
Dit boek heeft helaas geleden onder het feit dat het thuis was blijven liggen tijdens mijn vakantie. Het eerste deel kon me goed boeien, het tweede deel heb ik overgeslagen omdat het allemaal te ver was weggezakt.
Sarah Durham, 60 jaar oud, is producer en één van de leiders van een ‘fringe theatre’, een alternatief theater dus. Het theater is bezig een stuk te produceren over Julie Vairon, een 19e eeuwse halfbloed vrouw. Tijdens die productie wordt Sarah verliefd op twee jongere mannen die ook meewerken aan het stuk.
Het stuk dat me het meest interesseerde was overigens haar moeizame verhouding met haar broer die zijn moeilijke dochter moeiteloos aan Sarah overlaat.

Theater in romans – Fatale nacht

Af en toe heeft een mens iets luchtigs nodig, en als dat een roman is met een actrice in de hoofdrol is het helemaal goed. Judith McNaught is schrijfster van romantische boeken waarin iedereen elkaar krijgt. Zo ook in dit boek.
Broadway-actrice Leigh Kendall krijgt een ongeluk en haar man Logan raakt vermist. In haar speurtocht naar haar man wordt ze geholpen door de mysterieuze Michael Valente. Later blijkt dat ze hem kent. Als haar man vermoord wordt gevonden, worden Michael en zij allebei als verdacht gezien, zeker als ze dan nog iets met elkaar krijgen. Voor de goede afloop moet iedereen het boek maar lezen.
Toegegeven, toneel speelt maar een marginale rol in dit boek. Leigh is actrice en uit alles blijkt dat ze een geweldige actrice is, op haar naam komen de zalen vol. Maar in dit boek is de romance het belangrijkste.

Judith McNaught, Fatale nacht.
Vertaling van Someone to Watch over Me

Meer boeken waarin theater een rol speelt? Kijk op mijn boekenpagina.